Azadlıq!

Azadlıq əldən getdimi,

Dünya da xəyala darısqal gələr.

İnsan azadlığı itirən kimi,

Bütün fəlakətlər dalbadal gələr.

Gedər ağızlardan dad da, ləzzət də,

Ağıl da, ürək də gülər arzuya.

Başı kəsik gözəl kötük,

Bu dağı sənə kim çəkdi?

Baltanı sənə kim vurdu,

Bıçağı sənə kim çəkdi?

İpək-ipək yarpaqların

Küləklərlə talandımı?

Bilək-bilək budaqların

Ocaqlarda qalandımı?

Mirzə Fətəli Məhəmmədtağı oğlu Axundov (Axundzadə) (1812 Şəki - 1878 Tbilisi) - Azərbaycan yazıçı-dramaturqu, materialist filosofu, ictimai xadim, Azərbaycan dramaturgiyasının banisidir.

1814-cü ildə atası Mirzə Məhəmmədtağı və anası Nanə xanımla Təbriz yaxınlığındakı Xamnə qəsəbəsinə köçmüş, 13 yaşınadək güney Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində yaşamışdir, 1825-ci ildə anası ilə Şəkiyə qayıtmışdır. Fətəlinin ruhani olmasını istəyən Axund Hacı Ələsgər (anasının əmisi) 1832-ci ildə onu Gəncəyə aparır.

Mən səni unuda bilmirəm, axı

unutsam nələri unudam gərək

göylərə baxmışıq aylı gecədə

unutsam göyləri unudam gərək!

Xəritədə ac köpəklərin çeynədiyi,

Qoyun dərisinə bənzəyən.

Iynə kimi özü lüt,

Özgəliyi bəzəyən.

Ayağını itlər,

Yaxasını bitlər yiyən.

                  Bu bizim Vətənimizdir!

Sənə şükürlər olsun İlahi məni Təbrizli yaratdın

Biləyim güclü yaratdın

Niyə fəxr eyləmiyim?!... Təbrizi qeyrətli yaratdın

Papağın əyri qoy oğlum

Yenə düşmən qabağında

Uca Türkün ocağında

Qoca Ərkin qalasında

O sukut qan çanağında

Belə üsyanı qopatdın...

Elə tufanı yaratdın...

Hava yaman sazaqdı,

Günəş səndən uzaqdı,

Bir ac quzu mələyib

Sənə boylandı, baxdı;

                     Yumul, benövşem, yumul.

Anaların torpağı sulayan

           tərini sevdim,

Göy qurşağı kimi əlvan

            yerini sevdim;

Acını, şirini seçə bilmədim,

Arazdan içə bilmədim,

Körpüsündən keçə bilmədim,

              dəli kimi vuruldum,

                   dəli Kürünü sevdim, Vətən!

Mürgüləmə, millət oğlu, mürgüləmə,

Mürgü döydün yüz il belə, min il belə.

Sellər-sular coşdu-daşdı, oyanmadın,

Yer tərpəndi, torpaq qaçdı oyanmadın.

Karvanqıran doğdu, batdı, oyanmadın,

Dan ulduzu göy üzündə dövrə vurdu,

işığını tökdü yerə

oyanmadın,

Mənim sol əlimdə yanıq yeri var,

O mənə töhfədir körpəliyimdən.

Odun odluğundan xəbərsiz vaxtlar

əlimi manqalda yandırmışam mən.